Basaalcelcarcinoom

Home > Aandoeningen > Basaalcelcarcinoom

Wat is een basaalcelcarcinoom?

Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Het precieze aantal gevallen wordt in Nederland niet geregistreerd, maar naar schatting krijgen meer dan 25.000 mensen per jaar een basaalcelcarcinoom. Dit aantal neemt nog steeds toe. Het betreft voornamelijk oudere mensen (meer dan 95% komt voor bij mensen ouder dan 40 jaar). Basaalcelcarcinomen zijn goed te behandelen. Deze zaaien eigenlijk nooit uit en vrijwel niemand zal dan ook aan deze vorm van huidkanker overlijden. Het is wel belangrijk om deze vorm van huidkanker te behandelen, omdat deze gezwellen niet vanzelf genezen en langzaam groter worden.

Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom?

Blootstelling aan zonlicht is de belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van huidkanker. Het schadelijke effect van ultraviolette straling is groter bij mensen met een licht huidtype en neemt toe naarmate men vaker en langer in de zon zit. Bovendien spelen zonverbrandingen op kinderleeftijd een grote rol bij het ontstaan van verschillende vormen van huidkanker.

Wat zijn de verschijnselen?

Een basaalcelcarcinoom ontstaat vooral in gebieden die vaak aan zonlicht zijn blootgesteld, zoals in het gezicht of op de oren.  Het is een langzaam groeiende rode of huidkleurige huidafwijking. Het gezwelletje is vaak glanzend en vertoont soms kleine bloedvaatjes. Vroeg of laat gaat het open, waardoor een niet-genezend wondje ontstaat, waarop korstjes komen. Het kan soms gaan bloeden na geringe aanraking.

Een bijzondere vorm is het ´romphuid basaalcelcarcinoom´ dat, zoals de naam al zegt, vooral op de huid van borst en rug voorkomt. Deze vorm lijkt op een eczeemplek, maar jeukt meestal niet. 

Basaalcarcinomen worden verder onderverdeeld op basis van hun groeiwijze:

oppervlakkig (superficieel basaalcelcarcinoom), in een bolletje (nodulair basaalcelcarcinoom) of met sprietjes (sprieterig basaalcelcarcinoom). De groeiwijze bepaalt voor een groot stuk welke behandeling kan worden toegepast.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Hoewel een basaalcelcarcinoom meestal door de dermatoloog met het blote oog herkend wordt, zal soms besloten worden om onder plaatselijke verdoving een stukje weefsel worden weggenomen (een huidbiopt) voor microscopisch onderzoek om de diagnose te bevestigen. Ook geeft het huidbiopt aanvullende informatie over de groeiwijze.

Indien het gezwel klein is, zoas op de foto, kan het vaak tijdens het eerste consult worden verwijderd. Het weefsel wordt vervolgens opgestuurd naar het laboratorium om de diagnose alsnog te bevestigen en om te zien of het volledig verwijderd is.

Hoe wordt het basaalcelcarcinoom behandeld?

Er bestaan verschillende behandelingsmogelijkheden. Deze hangen af van de wijze waarop het basaalcelcarcinoom groeit en de lokalisatie. De meest toegepaste behandelingen worden hieronder beschreven.

• Chirurgie
In de meeste gevallen zal een basaalcelcarcinoom onder plaatselijke verdoving chirurgisch worden verwijderd door middel van een excisie. Hierbij wordt de huidkanker met een randje gezonde huid verwijderd.

Indien mogelijk wordt de wond onderhuids gehecht voor een mooier resultaat (zie foto).

• Mohs’ micrografische chirurgie
Dit is een techniek die slechts in een aantal gespecialiseerde centra in Nederland wordt uitgevoerd in geval van een ongunstig type basaalcelcarcinoom (sprieterige groeiwijze). Bij deze techniek haalt de opererende specialist laagsgewijs het gezwel weg. Van elk laagje wordt tijdens de operatie direct onder de microscoop bekeken of in het verwijderde stukje huid nog tumor aanwezig is. Dit wordt herhaald totdat het operatiegebied geen kankercellen meer bevat. Deze behandeling kan enkele uren in beslag nemen.

• Fotodynamische therapie  
Wanneer het basaalcelcarcinoom oppervlakkig groeit, kan fotodynamische therapie worden toegepast. Het betreft een behandeling waarbij de huidkanker wordt voorbehandeld met een crème die de kwaadaardige cellen gevoelig maakt voor zichtbaar licht. Na inwerking van de zalf gedurende enkele uren wordt het basaalcelcarcinoom belicht met een speciale lichtbron. De behandeling kan enigszins pijnlijk zijn, maar laat minimale littekens achter. 

• imiquimod crème
Imiquimod stimuleert plaatselijk in de huid het afweersysteem, waardoor het basaalcelcarcinoom wordt opgeruimd. Deze crème moet vijf keer per week gedurende zes weken op het plekje met huidkanker worden aangebracht. Een nadeel is de huidirritatie die tijdens de behandeling kan optreden. Deze behandeling wordt alleen toegepast bij oppervlakkig groeiende basaalcelcarcinomen.

Het is niet mogelijk de exacte indicaties voor de bovengenoemde technieken te noemen, maar de dermatoloog kan uitleggen waarom een bepaalde methode de voorkeur verdient.

Recidief basaalcelcarcinoom

Bij een recidief, dit wil zeggen dat het gezwel op dezelfde plaats terug komt, is de behandeling bij voorkeur chirurgisch. Soms is het nodig dat een recidief behandeld wordt door middel van Mohs’ micrografische chirurgie.

Wat kunt u zelf doen?

Het is belangrijk alert te zijn op verschijnselen die kunnen wijzen op een nieuw basaalcelcarcinoom elders op het lichaam of op een recidief. Als dit vermoeden bestaat, is het wenselijk de huisarts of dermatoloog te raadplegen. 

In het algemeen zal bij patiënten met een basaalcelcarcinoom sprake zijn van overmatige blootstelling aan zonlicht in het verleden. Het verdient aanbeveling verdere zonbeschadiging van de huid te voorkomen door het nemen van beschermende maatregelen. Meer informatie vindt u onder het kopje ‘De zin en onzin over zonlicht’ op deze website.

Wat zijn de vooruitzichten?

In ongeveer 4-10% van de gevallen komt het gezwel, na de eerste behandeling, op dezelfde plaats op de huid weer terug. Men zal het litteken ter plaatse dan ook nauwlettend in de gaten moeten houden. In de meeste gevallen kan men dat zelf, maar als de tumor op een moeilijk te benaderen plaats zat, van een ongunstig type blijkt te zijn, of als al eerder een basaalcelcarcinoom werd behandeld, kan men de controle beter aan de dermatoloog overlaten. Het dan gehanteerde controleschema zal afhankelijk zijn van de specifieke situatie. Een veel gebruikt schema is bijvoorbeeld in het begin halfjaarlijks, daarna geleidelijk minder frequent. 

Verder is het van belang opmerkzaam te blijven op het ontstaan van nieuwe basaalcelcarcinomen. Over een periode van vijf jaar bekeken ontwikkelt zich bij 40% van de mensen ergens anders op de huid opnieuw een basaalcelcarcinoom. Bij controlebezoeken aan de dermatoloog wordt dan ook niet alleen gelet op hernieuwde groei in het littekengebied, maar ook op eventuele nieuwe basaalcelcarcinomen.

Deze informatie is gebaseerd op de folder ‘Basaalcelcarcinoom’ van de NVDV.