Jeugdpuistjes

Home > Aandoeningen > Jeugdpuistjes

Wat zijn jeugdpuistjes of acne?

Acne vulgaris, kortweg acne genoemd, is de medische term voor jeugdpuistjes en berust op een ontsteking van de huid rondom talgklieren. Vrijwel iedereen krijgt in de puberteit acne. Bij de één zijn het enkele puistjes, bij de ander is het een uitgebreide huidaandoening die veel psychische problemen kan geven en het plezier in het dagelijks leven kan vergallen.

Hoe ontstaat acne?

In de meeste gevallen begint acne in de puberteit, wanneer de huid onder invloed van hormonen allerlei veranderingen ondergaat. Acne zal het ergst zijn op plaatsen waar veel talgklieren zitten zoals het gelaat, de borst en rug. Die talgklieren worden groter en maken meer huidsmeer of talg aan die ook nog eens dikker van samenstelling is. Als te veel talg zich ophoopt kan de uitvoergang van de talgklier verstopt raken. Zo ontstaan mee-eters. In de talgklieren bevinden zich bacteriën, die de talg omzetten in vetzuren. Door de opgehoopte talg en de irriterende vrije vetzuren zet de verstopte follikel steeds verder uit en scheurt uiteindelijk open. De irriterende stoffen komen in de huid terecht en veroorzaken een ontsteking: pukkels en puistjes.

Acne heeft niets te maken met:

- het eten van bepaald voedsel. Vooral varkensvlees, chocola en patat worden als de boosdoeners beschouwd, maar het is nooit gelukt dit wetenschappelijk aan te tonen.
- een eventuele voedselallergie.
- een vitaminetekort. Het heeft dan ook geen zin vitaminepreparaten tegen acne te slikken.
- slechte hygiëne. Het wel of niet wassen van de huid heeft geen invloed op acne.
- infecties. Acne is geen infectieziekte en wordt dus nooit van de ene mens op de andere overgedragen.
- transpiratie. Talgklieren en zweetklieren hebben niets met elkaar te maken. Sterk transpireren heeft geen invloed op de ernst van acne.
- spanningen of stress. Eerder is het omgekeerde het geval: ernstige acne kan wel psychische spanningen oproepen (minderwaardigheidsgevoel).

Wat zijn de verschijnselen?

Acne wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van mee-eters (comedonen), rode pukkels (papels) en puistjes (pustels). Als het een hevige ontsteking is, ontstaan onderhuidse ontstekingen die na genezing lelijke littekens kunnen achterlaten. Het uitknijpen van puistjes of krabben werkt ontstekingen in de hand.

Bijzondere vormen van acne

Acne conglobata is een ernstige vorm, die voornamelijk bij mannen voorkomt en vaak lang na het twintigste jaar blijft bestaan. De ontstekingen verlopen veel heviger dan bij de gewone acne (acne vulgaris). De schouders, de rug en de borst zijn over het algemeen erger aangedaan dan het gezicht. Kenmerkend zijn de dubbelcomedonen en grote onderhuidse knobbels alsmede abcessen (met pus gevulde holtes), die uiteindelijk genezen met achterlating van ontsierende littekens.

Soms komt acne voor op ongewone plaatsen, zoals in de oksels, de liezen en op de billen (hidradenitis). Mee-eters vormen een belangrijke aanwijzing dat het om acne gaat. De steeds terugkerende ontstekingen en abcessen kunnen de patiënt veel ongemak bezorgen. Deze vorm van acne komt meestal voor na het twintigste levensjaar.

Sommige mensen met acne, veelal jonge vrouwen met geringe acne, kunnen zo geobsedeerd raken door de huidaandoening, dat iedere pukkel wordt opengekrabd of uitgeknepen, waardoor de ontsteking alleen maar erger wordt en littekenvorming ontstaat (acne excoriée).

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Acne is over het algemeen zo gemakkelijk te herkennen dat de diagnose gewoonlijk kan worden gesteld op grond van het klinische beeld. Vaak al door de patiënt zelf. Aanvullend onderzoek is vrijwel nooit nodig.

Wat is de behandeling?

Ofschoon de behandelingsmogelijkheden voor acne de laatste jaren enorm zijn toegenomen, blijft acne een aandoening met een chronisch karakter. Acne is niet van de ene dag op de andere verdwenen.

Zelfs de lichtere vormen van acne vereisen vaak langdurige aandacht. Acne kan niet echt worden genezen. Wel lukt het meestal ervoor te zorgen dat de acne “rustig” wordt en rustig blijft totdat het uiteindelijk vanzelf overgaat.

Een standaardbehandeling voor acne bestaat niet. De ernst van de aandoening, de klachten, het optreden van littekenvorming, maar ook leeftijd en geslacht, bepalen met welk anti-acne middel zal worden gestart.

Bij de behandeling heeft men de keuze uit diverse middelen die op verschillende manieren werken:

- keratolytica: stoffen die de versterkte verhoorning van de afvoergang tegengaan (o.a. salicylzuur, benzoylperoxide en vitamine A-zuur).
- antibacteriële middelen: stoffen die bacteriën doden (o.a.

benzoylperoxide en antibiotica zoals clindamycine, minocycline en tetracycline).
- ontstekingsremmers: sommige antibiotica, zoals tetracycline en minocycline, hebben ook een ontstekingsremmende werking
- middelen die talgvorming verminderen: er zijn anticonceptiepillen op de markt die een gunstig effect hebben op acne doordat ze talgaanmaak verminderen.

Een ander middel dat de talgproductie onderdrukt is . Dit geneesmiddel bevat een stof die verwant is aan vitamine A-zuur. Dit is een zeer effectief geneesmiddel en wordt als tablet voorgeschreven. Vooral vanwege de mogelijke bijwerkingen is ervaring bij het gebruik van dit middel noodzakelijk. De meeste dermatologen hebben die ervaring volop.

Wat kunt u zelf nog doen?

De ultraviolette stralen in zonlicht kunnen tijdelijk een gunstige invloed hebben op acne. Een te intensieve blootstelling aan zonlicht of aan kunstmatige UV-bronnen wordt ontraden in verband met het risico op huidkanker. Overdaad schaadt! Het is belangrijk zich te realiseren dat sommige middelen die de dokter heeft voorgeschreven tegen acne (zoals vitamine A-zuur en bepaalde tetracyclines) de huid als het ware extra gevoelig maken voor zonlicht.

De behandeling van acne heeft altijd even tijd nodig om in te werken. Veelal duurt het 1-3 maanden voordat een bevredigend resultaat is bereikt. De meeste patiënten met acne hebben last van verhoogde talgproductie. Dit kan tot uitdrukking komen in een vettig glimmend gelaat. Door de huid vooraf te reinigen kunt u het teveel aan talg weghalen. Overmatig wassen met water en zeep heeft geen zin en kan zelfs schadelijk zijn voor de huid. Men kan bijvoorbeeld alleen met lauw water wassen of een milde zure huidreiniger gebruiken.

Tenslotte is het verstandig niet steeds van het ene middel op het andere over te schakelen. Als een bepaald middel niet afdoende helpt, is het vaak beter er een ander middel bij te gebruiken. Omdat bij het ontstaan van acne meerdere factoren samen een rol spelen zal meestal een pakket van maatregelen nodig zijn, zodat de aandoening op meerdere fronten tegelijk wordt bestreden.

Wat zijn de vooruitzichten?

Acne is een onschuldige aandoening, die meestal na enkele jaren vanzelf verdwijnt. Meestal verdwijnt acne voor het vijfentwintigste jaar, maar soms blijft de aandoening bestaan tot op oudere leeftijd.

Deze informatie is gebaseerd op de folder ‘Acne’ van de NVDV