Spataderen

Home > Aandoeningen > Spataderen

Wat zijn spataderen?

Spataderen of varices zoals deze aandoening in de medische wereld heet, zijn uitgezette aderen die vaak kunnen voorkomen. Ze komen meer voor bij vrouwen dan bij mannen en de klachten nemen met het ouder worden steeds toe. Spataderen behoren tot de top tien van klachten waarmee mensen hun huisarts bezoeken.
Slechts een deel van de mensen met spataderen bezoekt daarvoor de huisarts. Toch is het een echte volksziekte. In het algemeen wordt pas over spataderen gesproken wanneer aan de benen duidelijk zichtbare blauwe en verdikte of voelbare, wat kronkelig verlopende aderen aanwezig zijn.

Wat doen aderen?

In ons lichaam wordt bloed door het hart rondgepompt. De vaten waardoor bloed het lichaam instroomt heten slagaders en via aderen stroomt het bloed terug naar het hart. Vanuit de benen moet bloed – tegen de zwaartekracht in – omhoog stromen. Dat kan omdat in de aderen kleine klepjes zitten die voorkomen dat bloed omlaag stroomt.
Bij het aanspannen van de spieren, bijvoorbeeld tijdens het lopen, wordt het bloed in de diepe aders, die in de spieren liggen daardoor omhoog gestuwd in de richting van het hart. We noemen dit de spierpomp.
De spierpompen in het been zijn belangrijk om het bloed vanuit de voet weer terug naar het hart te vervoeren.
Als de kleppen in de aderen niet meer sluiten of helemaal kapot zijn stroomt het bloed door de spierpomp zowel omhoog als omlaag en zal de ader uitzetten en kronkelig worden. Zo ontstaat dan een spatader.

De anatomie

Het aderstelsel van de benen bestaat uit het oppervlakkige en het diepe systeem. Het oppervlakkige systeem bestaat uit zeer veel kleine aders die het been als een netwerk omhullen. Maar 10% tot 20% van het bloed stroomt door de oppervlakkige aders. De grootste oppervlakkige aderen  of stamaderen heten: vena saphena magna (VSM) en vena saphena parva (VSP). Deze 2 stamaders monden uit in het diepe systeem, respectievelijk ter hoogte van de lies en ter hoogte van de knieholte. Het bloed wordt ook via verbindingsaderen van het oppervlakkige naar het dieper liggende systeem vervoerd. Dit diepe systeem verzorgt het grootste deel (90%) van de afvoer van het bloed vanuit de benen en is onzichtbaar ingebed in de beenspieren.

Wat zijn oorzaken voor spataderen?

De belangrijkste oorzaken voor het ontstaan van spataderen zijn:

  • Aanleg; spataderen komen in sommige families vaker voor dan in andere.
  • Staand beroep; door lang te staan (kappers, horeca) komt er meer druk op de aderen en kunnen eerder spataderen ontstaan.
  • Zwaar tillen; dit zorgt ervoor dat de buikspieren sterk moeten worden aangespannen waardoor druk op de aderen in de benen ontstaat.
  • Zwangerschap; door zwangerschapshormonen wordt het steunweefsel ook van aderen soepeler. Dat is belangrijk omdat aan het einde van de zwangerschap de bloedsomloop zo’n 7½ liter bloed moet kunnen vervoeren. Normaal is dat 4½ tot 5 liter.
  • Trombosebeen; hierbij zijn meestal diepe aderen in het been verstopt geraakt door gestold bloed waardoor aderen aan de buitenkant van het been overbelast raken. Na verloop van jaren zullen veel mensen hierdoor last van spataderen krijgen.

Wat zijn de klachten en verschijnselen?

Meestal geven spataderen een moe, loom en zwaar gevoel in de benen. Soms heeft men jeuk, tintelingen en nachtelijke krampen of kan men de benen niet goed stil houden (rusteloze benen). In zeldzame gevallen is er sprake een bloeding uit een spatader. Ook kan een spatader ontstoken raken waardoor een pijnlijke streng ontstaat.

Als bloed niet goed terugstroomt naar het hart noemen we dat ook wel veneuze insufficiëntie . Er kan stuwing van bloed in de benen ontstaan waardoor men vocht vasthoudt en oedeem ontstaat. Deze klachten nemen toe in de loop van de dag, na lang staan en bij warm weer. Meestal verdwijnt dat vocht ’s nachts als men slaapt.

Sommige vrouwelijke patiënten geven aan dat zij rond de menstruatie meer last hebben van de benen.
Vaak veroorzaken spataderen helemaal geen klachten, maar vinden mensen de aanwezigheid van spataderen storend of lelijk. Spataderen nemen in de loop der jaren meestal geleidelijk in ernst toe.